23 पटक हेरिएको 
धिमाल समुदायको मौलिक जीवनशैली, सीप, ज्ञान र परम्परासँग प्रकृतिको गहिरो सम्बन्ध रहँदै आएको छ। यही प्राकृतिक ज्ञानको एउटा महत्वपूर्ण उदाहरण हो—‘सोलोई’। धिमाल भाषामा सोलोई भनेर चिनिने यस वनस्पतिलाई धिमाल समुदायमा परम्परागत रूपमा धागो तथा कपडामा रङ्ग लगाउन प्रयोग गरिँदै आएको पाइन्छ। विशेषगरी धिमाल महिलाहरूले घरेलु तानबाट बुन्ने कपडा तथा धागोलाई प्राकृतिक रङ्ग प्रदान गर्न यसको प्रयोग गर्ने परम्परा रहेको छ।
सोलोईको वैज्ञानिक नाम Indigofera tinctoria L. हो र यो Fabaceae परिवारमा पर्दछ। वनस्पति विज्ञानमा यसलाई ‘True Indigo’ अर्थात् प्राकृतिक इन्डिगोको महत्वपूर्ण स्रोतका रूपमा चिनिन्छ। यसको प्राकृतिक क्षेत्र दक्षिण एसिया लगायतका उष्ण तथा उपोष्ण क्षेत्रमा फैलिएको उल्लेख पाइन्छ।
धिमाल समुदायमा सोलोईको प्रयोग गर्ने परम्परागत विधि पनि निकै सरल र प्रकृतिमैत्री छ। सोलोईका मुन्टा तथा पातहरू काटेर पानी राखिएको कराहीमा धागोसँगै उमालिन्छ। आवश्यक समयसम्म उमालेपछि वनस्पतिमा रहेको प्राकृतिक रङ्ग धागोमा बस्दै जान्छ। यसरी तयार भएको धागोबाट गाढा रङ्गको परम्परागत कपडा तथा पोशाक तयार गर्न सकिन्छ। इन्डिगो वनस्पतिबाट नीलो रङ्ग प्राप्त गर्ने परम्परा विश्वका विभिन्न स्थानमा समेत पुरानो रहेको प्रमाण पाइन्छ।
आज आधुनिक रासायनिक रङ्गहरूको प्रयोग बढ्दै जाँदा सोलोईजस्ता स्थानीय वनस्पति र तिनको प्रयोगसम्बन्धी परम्परागत ज्ञान क्रमशः हराउँदै जाने जोखिममा छ। त्यसैले सोलोईलाई केवल एउटा वनस्पतिका रूपमा नभई धिमाल समुदायको मौलिक ज्ञान, महिलाको सीप, हस्तकला र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको जीवित सम्पदाका रूपमा अभिलेखीकरण र संरक्षण गर्नु आवश्यक छ।
